Türkiye çıkışlı taşıma: geçiş belgeleri ve CEMT izni

AB dışında yerleşik bir taşıyıcı, bir ülkenin yolunu kullanmak için o ülkenin izin belgesine ihtiyaç duyar. Türkiye'den Avrupa'ya giden taşıyıcı için bu belgeler iki ana yoldan gelir: ikili anlaşmalara dayanan geçiş belgeleri ve CEMT (ECMT) çok taraflı izin sistemi. Belgeler sınırlı sayıda verildiği için, hangi yükü alabileceğinizi çoğu zaman belge stoğunuz belirler.

İkili izinler

İkili anlaşma, iki ülke arasında yapılan düzenlemedir. Türkiye ile bir ülke arasındaki anlaşma, genellikle her iki ülke taşıyıcıları için belirli sayıda izin belgesi tanımlar. Bu belgeler genellikle:

• İkili taşıma belgesi: Türkiye ile ilgili ülke arasında yapılan sefer için geçerlidir.
• Transit belgesi: bir ülkeyi sadece geçmek için gerekir; yük o ülkede alınmaz ya da bırakılmaz.
• Üçüncü ülke belgesi: bazı anlaşmalar Türk taşıyıcıya, üçüncü bir ülkeye taşıma yapma hakkı verir.

Hangi belgenin hangi ülke için geçerli olduğu, kaç sefer hakkı verdiği ve nasıl alındığı ülkeye ve yıla göre değişir. Türkiye'de belgeler yetkili kuruluş aracılığıyla dağıtılır; güncel başvuru yöntemi ve kotalar için Ticaret Bakanlığı ve taşıyıcı birliklerin duyurularına bakın.

CEMT (ECMT) çok taraflı izin

CEMT izni, üye ülkeler arasında geçerli, araç adına düzenlenen yıllık bir belgedir. İkili belgeden farkı, tek bir izinle birden fazla üye ülkede taşıma yapabilmenizdir. Kota sistemiyle verilir; her ülke toplam sayıyı bir kez belirler ve taşıyıcılara dağıtır.

Önemli noktalar:

1. Kota sınırlıdır. Tüm taşıyıcılar için yeterli belge yoktur; dağıtım yöntemi ülkeye göre değişir.
2. Kullanım kuralları vardır. Örneğin üye ülkeler arasında ilk sefer sonrası, kayıtlı olunmayan ülkeler arasında yapılabilecek sefer sayısına sınır konabilir; bu kurallar kullanıcı kılavuzunda yazılıdır.
3. Kabotajı kapsamaz. CEMT izni, bir ülkenin içinde yurt içi taşımacılık hakkı vermez. Konuyu Mobilite Paketi yazımızda ele aldık.
4. Araç koşulları aranabilir. Emisyon ve güvenlik standartlarına uygunluk, izin türüne göre belirleyici olabilir.

Planlamaya etkisi

• Belge stoğu, teklif vermeden önce kontrol edilmelidir. Belgesi olmayan taşıyıcı yüke teklif vermemelidir; sınırda geri çevrilmek ya da ceza almak hem gecikme hem maliyet demektir.
• Belge yoksa sefer yapılamaz. Sevkiyatçı, aracın belgesinin varlığını teklif aşamasında sormalıdır.
• Belgeler sezonluktur. Kota yıl başında açılır; yılın sonuna doğru belge bitmiş olabilir. Yoğun dönemlerde plan yapmadan önce stoğu görün.
• Rota seçimini etkiler. Belgesi olan ülkelerden geçen rota, kısa ama belgesiz bir rotaya tercih edilebilir.
• Belge doğru araca yazılmalıdır. Plaka ve belge uyuşmazsa kontrolde sorun çıkar.

Transit geçiş ve gümrük

İzin belgesi, gümrük işlemlerinin yerine geçmez. Mal için ayrıca T1 gibi transit belgeleri ve beyannameler gerekebilir; bu ayrı bir konudur.

Bu yazı genel bilgidir. Belge türleri, kotalar ve başvuru yöntemi sık değişir; güncel bilgi için yetkili kurumun duyurularına bakın ve sözleşmenizi uzmanınızla kontrol edin.

Sevkiyatçı için kısa liste

1. Taşıyıcıya hangi ülkeler için belgesi olduğunu sorun.
2. Belgenin geçerlilik tarihini ve plakayla eşleştiğini teyit edin.
3. Yükleme, geçiş ve teslim ülkelerini ilanda açıkça yazın ki taşıyıcı belge ihtiyacını baştan görsün.
4. Belge yetmezse alternatif rota ya da taşıyıcı için süre bırakın.

Order And Load'da taşıyıcı, ilan ya da teklif vermeden önce taşıma yetki belgesiyle doğrulanır; doğrulama bu aşamada yetki belgesini de kapsar. Terimlerin kısa tanımları Nakliye Sözlüğü sayfasında.