Takograf ve sürüş süreleri: sevkiyatçının bilmesi gerekenler

Takograf, aracın hızını, sürüş ve dinlenme sürelerini kaydeden cihazdır. Kayıtların uyması gereken sınırlar AB'de 561/2006 sayılı Tüzük ile belirlenir. Sevkiyatçı olarak direksiyonda siz olmasanız da, verdiğiniz teslim saati sürücünün bu sınırlara uyup uymayacağını belirler. Kural ihlali cezası sürücüye ve firmaya gelir; teslim saati için verilen söz de boşa çıkar.

Temel sınırlar

• Günlük sürüş: 9 saat. Haftada en çok iki kez 10 saate çıkarılabilir.
• Kesintisiz sürüş: 4,5 saat sonra en az 45 dakika mola gerekir. Mola bölünebilir: önce en az 15, sonra en az 30 dakika.
• Haftalık sürüş: 56 saat.
• İki haftalık sürüş: art arda iki haftada toplam 90 saat.
• Günlük dinlenme: normalde 11 saat. İki dinlenme arasında en çok üç kez 9 saate indirilebilir.
• Haftalık dinlenme: normal haftalık dinlenme en az 45 saattir; kısaltılmış hali en az 24 saattir ve eksik süre sonradan telafi edilmelidir.

Bunlar özet bilgidir. Bölünmüş günlük dinlenme, iki araçlı sürüş (çift şoför) ve telafi hesabı gibi ayrıntılar için güncel metne bakın. Avrupa'da AB dışına çıkan seferlerde AETR sözleşmesi de devreye girer; kurallar büyük ölçüde paralel olsa da hangisinin uygulandığını doğrulamak gerekir.

Planlamada neye dikkat edin?

1. Mesafeyi saate çevirirken pay bırakın. Haritadaki süre trafiği, sınır beklemesini ve park yeri aramayı içermez. Planı 9 saatlik sürüşün sonuna kadar sıkıştırmayın; 10 saatlik gün haftada iki hakkınızdır, her günün planı değil.
2. Yükleme ve boşaltma bekleme süreleri de takvimi yer. Rampada geçen saatler sürüş sayılmaz, ama sürücünün günlük çalışma düzenini kaydırır. Bekleme uzarsa sınırı aşmamak için sürücü yolda durmak zorunda kalır.
3. Park yeri sorunu gerçektir. Sürücü süresi dolduğunda güvenli bir otopark bulabilmeli. Yoğun koridorlarda bu, planlanmış bir mola noktası demektir.
4. Haftalık dinlenmeyi takvime yazın. 45 saatlik normal dinlenme araç kabininde geçirilemez; sürücünün uygun bir konaklama yerine ihtiyacı vardır. Hafta sonu sürüş yasakları da burada devreye girer (hafta sonu sürüş yasakları yazımıza bakın).
5. Çift şoför seçeneği. Süre kısıtlı ise iki sürücülü araç sürüş süresini uzatabilir; bu ilanda belirtilirse hem fiyat hem teslim süresi baştan doğru konuşulur.

İlanda ve sipariş aşamasında

Teslim için gerçekçi bir gün yazın, taşıyıcıdan "yarın sabah orada olsun" demeyin; mesafe ve sürüş süresi bunu mümkün kılmıyor olabilir. Taşıyıcı da yükleme gününe sığmayacak bir teslim penceresine teklif vermemelidir. İki taraf da bunu baştan konuşursa sürücüyü kural ihlaline iten gecikme baskısı oluşmaz.

Sözleşmeniz ve uzmanınız, güncel mevzuatta ayrıntıyı doğrulamanızda yardımcı olur.

Sık yapılan hatalar

• Sürüş süresini yalnız günlük 9 saatle hesaplayıp haftalık 56 saat ve iki haftalık 90 saat sınırını unutmak.
• Aracı sürekli aynı sürücüye vermek; yedek sürücü ya da değişim noktası olmayan hatlar zamanla sınıra dayanır.
• Sınırda ve rampada bekleyen sürenin mola yerine geçtiğini varsaymak; mola ve dinlenmenin kaydı takografta ayrıca doğru ayarlanmalıdır.

Order And Load'da ilan, yükleme ve teslim için tarih aralığı alır; araç tipi ve tarih filtresiyle yük bulan taşıyıcı süreyi kendi takvimine göre değerlendirebilir. Kullanılan terimlerin kısa tanımları Nakliye Sözlüğü sayfasında.