Navlunda ödeme vadesi: yapılar, risk, faktoring

Taşıyıcı için navlunun tutarı kadar, ne zaman ödeneceği de önemlidir. Yakıt, yol ücreti, sürücü maaşı ve kredi taksitleri beklemez; ama fatura bazen haftalarca bekler. Bu yazı vade yapılarını, vadenin fiyatla ilişkisini ve geç ödeme durumunda neler yapılabileceğini anlatıyor.

Tipik vade yapıları

Navlunda tek bir standart yoktur; vade, taraflar arasında pazarlıkla belirlenir. Yaygın kurgular şunlardır:

• Peşin ya da teslimde ödeme: Taşıma bitince ya da hemen ardından ödenir. Taşıyıcı için en rahat, yük sahibi için en az esnek yapıdır.
• Fatura tarihinden itibaren vade: Vade, fatura tarihinden başlar. Faturanın ne zaman kesileceği de ayrıca netleşmelidir.
• Belge tesliminden itibaren vade: Vade, imzalı CMR'nin ve diğer belgelerin yük sahibine ulaşmasıyla başlar. Belge geç gelirse vade de kayar; bu yüzden belge teslimini hızlı yapmak taşıyıcının işine yarar.
• Ay sonu vadesi: Belirli bir ayın sonuna göre ödeme.

Hangi yapıyı seçerseniz seçin, vadenin hangi olaydan başladığı siparişte açıkça yazılsın. Piyasada ortalama vade için doğrulanabilir tek bir rakam vermiyoruz; sektör, ülke ve müşteriye göre değişir.

Vade fiyatı nasıl etkiler?

Uzun vade, taşıyıcı için finansman maliyetidir: parayı geç alırsınız, ya kendi kasanızdan karşılarsınız ya da kredi kullanırsınız. Bu yüzden vade ile navlun fiyatı birbirine bağlıdır. Uzun vadeyi kabul eden taşıyıcı, bunu fiyata yansıtmalı; kısa vade isteyen yük sahibi ise bazen daha iyi bir fiyat bulabilir. Teklifleri karşılaştırırken yalnız navluna değil, vadeye de bakın.

Faktoring

Faktoring, faturanızı bir finans kuruluşuna devredip ödemeyi vadeden önce almanızdır. Nakit akışını rahatlatır; karşılığında bir maliyeti vardır ve sözleşmeye göre risk kimde kalır (alıcı ödemezse size mi geri döner?) değişir. Faktoring sözleşmesinin koşullarını imzalamadan önce dikkatle okuyun.

Geç ödeme riski

Geç ödeme taşıyıcının en sessiz kaybıdır. Kendinizi korumak için:

1. Vadeyi yazılı alın; sözlü vade tartışmada işe yaramaz.
2. Belgeleri (imzalı CMR, teslim kanıtı) teslimden hemen sonra gönderin.
3. Yeni müşteriyle ilk işlerde kısa vade ya da küçük yük tercih edin.
4. Vadesi geçen faturayı takip edin; hatırlatmayı gecikmeden yapın.
5. Dolandırıcılık işaretlerine dikkat edin; bu konuda yük dolandırıcılığından korunma yazımıza bakın.

AB geç ödeme direktifi

AB'de ticari işlemlerde geç ödemeyi düzenleyen 2011/7/AB sayılı Direktif vardır. Avrupa Komisyonu'nun özetine göre işletmeler genel olarak faturaları 60 gün içinde ödemelidir; daha uzun vade ancak açıkça kararlaştırılırsa ve alacaklı için aşırı haksız değilse geçerlidir. Gecikmede yasal faiz ve alacaklıya en az 40 euroluk sabit bir tazminat hakkı doğar. Ancak direktif AB üye devletlerinin kendi hukukuna aktarılmıştır ve bazı ülkeler daha sıkı kurallar koymuştur. Belirli bir işlemde hangi hukukun uygulanacağı sözleşmeye ve işlemin yapısına bağlıdır; bu yüzden güncel ve geçerli kuralı resmi kaynaktan ve sözleşmenize bakarak kontrol edin, gerekirse hukuk danışmanına sorun.

Order And Load'da

Siparişte navlun, ödeme vadesi ve belgeler birlikte durur. Muhasebe tarafında vade takibi, hatırlatma ve Excel'e aktarım PRO planında bulunur. Terimler için Sözlük sayfasına bakabilirsiniz.