ADR tehlikeli madde taşıma: temel bilgiler

ADR, tehlikeli maddelerin karayoluyla uluslararası taşınmasını düzenleyen Avrupa sözleşmesidir; Türkiye de taraftır. Kural tek bir sorudan başlar: taşıdığınız madde tehlikeli mi, hangi sınıfta? Cevap belgeyi, ambalajı, aracı ve sürücüyü belirler.

Dokuz tehlike sınıfı

1. Patlayıcı maddeler ve nesneler
2. Gazlar (yanıcı, yanıcı olmayan, zehirli)
3. Yanıcı sıvılar
4. Yanıcı katılar, kendiliğinden yanabilen ve suyla temasta gaz çıkaran maddeler
5. Oksitleyici maddeler ve organik peroksitler
6. Zehirli ve bulaşıcı maddeler
7. Radyoaktif maddeler
8. Aşındırıcı (korozif) maddeler
9. Diğer tehlikeli maddeler

Her madde bir UN numarasıyla tanımlanır (dört haneli). Sınıfa göre bir ambalaj grubu ve tünel kısıtlama kodu da olabilir. Bu bilgiler gönderenin hazırladığı belgede yer alır.

Sürücü ve belge

ADR kapsamındaki taşımaların çoğunda sürücünün ADR eğitim sertifikası olmalıdır. Sertifika, sürücünün hangi tür taşımaya (paket, tank, belirli sınıflar) yetkili olduğunu gösterir ve belirli aralıklarla yenilenir. Yenileme süresi için güncel kuralı kontrol edin. Sürücü ayrıca taşınan madde için yazılı talimatı araçta bulundurmalıdır.

Araç ve ekipman

• Turuncu plakalar: aracın önünde ve arkasında turuncu reflektif levhalar bulunur. Bazı taşımalarda levhalarda tehlike ve UN numarası yazar.
• Tehlike etiketleri: ambalajlarda ve gerekli durumlarda araç üstünde sınıfı gösteren baklava biçimli etiketler olur.
• Güvenlik ekipmanı: yangın söndürücüler, tekerlek takozu, uyarı işaretleri, reflektif yelek, el feneri, göz yıkama sıvısı ve koruyucu eldiven ile gözlük gibi ekipmanlar bulunur. Gerekli ekipman taşınan maddeye göre değişir.
• Araç türü: bazı yükler için özel onaylı araç (tank, EX/II, EX/III gibi) gerekir.

Bu liste özettir; tam ekipman ve düzenleme yürürlükteki ADR metninde yazılıdır ve belirli aralıklarla güncellenir.

Muafiyetler

Sınırlı miktarlarda taşınan bazı maddeler için kısmi muafiyetler vardır. Bu eşikler maddeye ve ambalaja göre değişir; kendi başınıza "az miktar" kararı vermeyin, gönderenin belgesine ve güncel metne bakın.

İlanda ADR nasıl belirtilir?

Taşıyıcı, ADR yükünü görmeden teklif veremez. İlana şunları yazın:

1. ADR olduğunu açıkça belirtin, "yük ADR kapsamındadır".
2. Sınıf ve UN numarası (ve varsa ambalaj grubu).
3. Miktar ve ambalaj türü: tank, IBC, varil, paket.
4. Özel koşul: sıcaklık, tünel kısıtlaması, yükleme-boşaltma talimatı.
5. Gerekli araç: tank mı, tenteli mi, hangi ekipman.

Eksik bilgi taşıyıcıyı yanlış araçla yola çıkarır, sınırda ya da yüklemede geri çevrilme riski doğurur. Sözleşmenize ve uzmanınıza (ADR danışmanı) danışın.

Sevkiyat öncesi kontrol

• Gönderenin tehlikeli madde belgesi yükle birlikte araca verilmeli.
• Sürücünün sertifikası yükün sınıfı ve taşıma türüyle uyumlu olmalı.
• Ambalaj ve etiketler sağlam ve okunur olmalı; hasarlı ambalajla yükleme yapılmamalı.
• Rotadaki tünel kısıtlamalarına bakın; bazı tünellerden ADR yükü geçemez.
• Kaza ya da arıza halinde kimi arayacağınızı ve sürücünün yazılı talimatta ne yapacağını önceden konuşun; tehlikeli yükte ilk dakikalar önemlidir.

Order And Load'da taşıyıcılar yükü araç ve kasa tipine göre filtreleyerek arar; ADR bilgisini ilan metninde açıkça yazarsanız doğru araçlı taşıyıcı teklif verir. Terimlerin kısa tanımları Nakliye Sözlüğü sayfasında.